VENDI I YLBERIT

by
Adriana Gulotta

RI-LODRA
LUAJ, RIPERDOR DHE RI-LUAJ

"Na ishte njė herė njė qiri …" ėshtė shkruar nė njė afishe tė mbushur me fotografi me fėmijė romė tė cilėt shkrijnė dyllin dhe argetohen sė bashku. "Na ishte njė herė njė lodėr, …. pastaj ajo u la dhe tani ėshtė bėrė njė ri-lodėr.."

"Ri-lodra" quhet aktiviteti pėr shitjen e lodrave tė ripėrdorura qė lėvizja e Vendit tė Ylberit organizon gjatė muajt tė dhjetorit nė Romė si dhe nė shumė qytete tė tjera tė Italisė dhe tė botės.

Gjatė tė dy muajve tė mėparshėm grumbullohen lodrat e pėrdorura nėpėr shkollat dhe lagjet e qyteteve tė ndryshme. Fėmijėt dhe adoleshentėt e lėvizjes sjellin lodrat e tyre dhe i ftojnė shokėt e tyre qė tė sjellin ato qė nuk pėrdoren mė.

Lodrat duhen ripėrdorur sepse pėrbėrja e tyre me lėndė plastike zakonisht ėshtė shumė ndotėse; pėr kėtė, ato duhen pėrdorur sa mė gjatė ėshtė e mundur, sepse kur hidhen nė pleh, ato pėrfundojnė nė ndonjė furrė pėr djegie ose nėpėr hedhurinat, duke e ndotur kėshtu mjedisin pėrseri.

Eshtė viti i dytė qė fėmijėt dhe tė rinjtė e lėvizjes sė Vendit tė Ylberit vėnė nė jetė kėtė aktivitet. Ata vetė nxituan bashkėmoshatarėt e tyre dhe, me entusiazmin e tyre, u kontaktuan me mijėra njerėzish duke grumbulluar mė se shtatė mijė lodra.

«Folėm pė "ri-lodrėn" me shokė tanė tė shkollės, me mėsuesit, me miqtė tanė dhe shpėrndamė trakte anembanė. Pastaj, lodrat i kemi rregulluar, ndrequr, pastruar e kemi arritur tė sistemojmė pothuajse gjashtė mijė lodra qė pėrndryshe do tė hidheshin nėpėr hedhurinat» - u shpjegojnė fėmijėt njerėzve qė ndalojnė tek tezgat dhe pyesin pėr kuptimin e nismes, ndėrsa i blejnė lodrat.

Parimi qė ndiqet ėshtė fare i thjeshtė: jo e gjitha qė nuk pėrdoret mė hidhet nė pleh: mjafton njė ndreqje e vogėl dhe mund tė ripėrdoren njė lodėr e vjetėr ose njė copė qiriu.
Tė gjithė mund tė bėjnė diēka pėr ri-lodrėn. Edhe fėmijėt romė qė nuk kanė lodra pėr tė grumbulluar, shesin qirinjtė e bėrė me dyllin e ripėrdorur, sende tė tjera si dhe lodra tė fabrikuara prej atyre. 

Me vizatimet e fėmijėve mė tė vegjėl ēdo vit bėhet njė kalendar i vogėl.

Ka edhe njė hapėsirė ku mė tė vegjėlit mund tė luajnė lirisht.

Sheshet e qytetit shndėrrohen nė njė fshat tė Vendit tė Ylberit: fėmijėt, nė rrugėt rreth e rrotull, shpėrndajnė ftesat dhe u kėrkojnė njerėzve ta blejnė njė ri-lodėr, duke shpjeguar kuptimin e nismes. Sheshi mbushet me njerėz dhe fėmijėt dhe adoleshentėt shesin, japin kėshilla, shpjegojnė. Mė vone, ēdo blerės shoqerohet tek arka e tek banaku ku paketohen lodrat (sigurisht me letrėn e ripėrdorur). Shumė njerėz ndalojnė dhe blejnė dhuratat e Krishtlindjes. Muzika dhe kėngėt e "bandės sė Vendit tė Ylberit" (tė pėrbėrė krejtėsisht nga tė rinjtė dhe fėmijėt) tėrheqin vėmendjen e shumė njerėzve.

Vjet gjithsej u shitėn mė se gjashtė mijė lodra. Njė mijė lodra tė pashitura u dėrguan pėr nė Shqipėri nė dobi tė spitalit pediatrik nė Tiranė si dhe tė refugjatėve nga Kosova.

Kjo nisėm pėrseritet ēdo vit jo vetėm nė Romė por edhe nė shumė qytete tė tjera tė Italisė e tė Evropės dhe ėshtė njė mundėsi pėr tė gjithė qė tė ripėrdoren lodrat. Me kėtė qėllim, parashikohet qė lodrat e papėrdorshme dhe tė prishura tė bėhen qese plastmasi ose piles, fal njė fabrike qė “ripėrdor” lėndėn plastike.

Pėr tė marrė pjesė nė kėtė aktivitet:

gjatė gjithė viti, lodrat grumbullohen nė adresėn e mėposhtme
Via del Porto Fluviale, 2 - 00154 Roma
E enjte - e premte, orė 17-19

Nga muaj tetor deri nė dhjetor hapen
qėndrat e grumbullimit